cherub2cherish ::: เทวดาของฉัน :::

เหอๆ เพื่อนๆ อาจจะแปลกใจว่าพักนี้มาแนวสุขภาพ
เพราะว่าเราอ่ะเจ็บหูและฟันคุดกำลังจะโผล่
เราก็เลือกไปตรวจหูก่อน เพราะคิดว่าฟันน่ะมันรอได้
แต่หมอบอกว่า หูก็ไม่เห็นเป็นอะไรเลย ปวดตรงไหนกันแน่
ก็เลยชี้ว่าปวดตรงข้างใต้หูอ่ะข้างหลังอ่ะ มันรู้สึกว่าปวดจากข้างในไง
เราก็คิดว่าเป็นหู หูอักเสบ
ปรากฏว่า กรามอักเสบ หมอบอกว่าอาจจะเกี่ยวกับข้อต่อกราม
เราเลยว่าจะไปตรวจฟันดูอีกที
บางทีอาจจะเป็นเพราะฟันคุดก็ได้น่ะนะ

กลัวสุดๆ เลย ถ้าต้องผ่าอ่ะ แต่ก็ไม่อยากรอให้มันปวด

ฟันคุดคืออะไร

ฟันคุดคือฟันธรรมชาติของเรานี่แหละค่ะ แต่มันไม่สามารถโผล่พ้นกระดูกและเหงือกขึ้นมาในช่องปากได้เต็มซี่ สาเหตุที่มันขึ้นไม่ได้มีหลายประการเช่น มันถูกกีดกันจากฟันข้างเคียง มีกระดูกหรือเหงือกคลุมอยู่หนาจนไม่สามารถโผล่ขึ้นมาได้ หรือมุดอยู่ในที่ที่ไม่ควรอยู่ เช่นขอบล่างของกระดูกขากรรไกรล่าง หรือบางทีก็โผล่อยู่ใต้กระบอกตา เป็นต้น

ฟันคุดที่พบบ่อยที่สุดเห็นจะเป็นฟันกรามล่างซี่สุดท้าย รองลงมาคือฟันกรามบนซี่สุดท้าย อีกตำแหน่งที่มักจะพบได้แก่ฟันเขี้ยว บางคนก็ไม่มีฟันคุดหรือมีเฉพาะฟันบนหรือฟันล่าง บ้างก็มีข้างขวา ข้างซ้ายไม่มี อย่างไรก็ดีฟันกรามซี่สุดท้ายที่ขึ้นมาได้เต็มที่สามารถใช้งานได้ ตลอดจนสามารถทำความสะอาดได้ดี ก็ไม่มีความจำเป็นต้องเอาออก

ทำไมต้องผ่าฟันคุด

นี่เป็นปัญหาที่ผู้ป่วยสงสัยมากที่สุด การถอนฟันคุดมีวัตถุประสงค์หลายประการ ได้แก่

1. เพื่อป้องกันการอักเสบของเหงือกที่ปกคลุมฟัน เพราะจะมีเศษอาหารเข้าไปติดอยู่ใต้เหงือก เมื่อไม่สามารถทำความสะอาดได้ เชื้อแบคทีเรียที่มาสะสมอยู่จะทำให้เหงือกอันเสบ ปวดและเป็นหนอง ถ้าทิ้งไว้การอักเสบจะลุกลามไปใต้คางหรือใต้ลิ้น ซึ่งจะทำให้เกิดการแพร่กระจายของเชื้อโรคไปยังส่วนอื่นๆ ของร่างกายได้ง่าย นับว่าเป็นอันตรายอย่างยิ่ง เนื่องจากมีผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยเลยที่ต้องเข้านอนโรงพยาบาลเพื่อรักษาการติดเชื้อจากฟันคุดนี้
2. เพื่อป้องกันการผุที่ซอกฟันระหว่างฟันคุดกับฟันกรามซี่ที่สองที่อยู่ชิดกันนั้น เนื่องจากทำความสะอาดได้ยากเพราะเป็นซอกเล็กและแคบ เศษอาหารจะติดค้างอยู่ทำให้เกิดฟันผุได้ทั้งสองซี่
3. เพื่อป้องกันการละลายตัวของกระดูก เนื่องจากแรงดันจากฟันคุดที่พยายามดันขึ้นมาจะทำให้กระดูกรอบรากฟันหรือรากฟันข้างเคียงถูกทำลายไป
4. เพื่อป้องกันการเกิดถุงน้ำหรือเนื้องอก ฟันคุดที่ทิ้งไว้นานไปจะก่อปัญหา อาจเกิดเป็นถุงน้ำแล้วโตขึ้นโดยไม่แสดงอาการเลย จนในที่สุดเกิดเป็นเนื้องอกทำลายฟันซี่ข้างเคียง และกระดูกรอบ ๆ บริเวณนั้น
5. เพื่อป้องกันกระดูกขากรรไกรหัก เนื่องด้วยการมีฟันคุดฝังอยู่จะทำให้กระดูกบริเวณนั้นบางกว่าที่อื่น เกิดเป็นจุดอ่อน เมื่อเวลาได้รับอุบัติเหตุ หรือกระทบกระแทก กระดูกขากรรไกรบริเวณนั้นจะหักได้ง่าย
6. วัตถุประสงค์อื่น ๆ เช่น ในการจัดฟันต้องถอนฟันกรามซี่ที่สามออกเสียก่อนเพื่อให้ง่ายต่อการเคลื่อนฟันซี่อื่น

ผู้ป่วยบางคนรู้ได้ด้วยตนเองเลยเพราะมีปัญหา อาการปวดเป็นอาการสำคัญที่พบบ่อยของฟันคุด รองลงมาคือ อักเสบ บวม มีกลิ่นเหม็นหรือเป็นหนอง บางคนบวมออกมาจนถึงแก้ม คางหรือขึ้นไปใต้ตา ผู้ป่วยที่มีการอักเสบหรือติดเชื้อมักมีปัญหาอ้าปากได้น้อย มีไข้ ต่อมน้ำเหลืองโต เป็นต้น ส่วนในเด็กผู้ปกครองควรสังเกตุฟันของลูกหลานว่าฟันแท้ซี่ไหนไม่ยอมขึ้นมาสักทีทั้งที่ควรจะขึ้นมาได้แล้ว สำหรับหนุ่มสาวก็ให้หมั่นสังเกตดูว่าฟันครบสามสิบสองซี่หรือเปล่า ฟันซี่สุดท้ายหายไปไหน ทำไมมันโผล่มาแค่หน่อยเดียว ข้อข้องใจทั้งหลายเหล่านี้จะหมดไปเพียงแค่ท่านมาให้ทันตแพทย์ตรวจหรือถ่ายเอ็กซเรย์ดูก็จะรู้ได้ทันที

จะผ่าฟันคุดเมื่อไหร่ดี

เอาละคราวนี้คุณหมอบอกว่ามีฟันคุดต้องผ่าออก แล้วจะทำตอนไหนดีล่ะ การผ่าฟันคุดในคนหนุ่มสาวไม่ค่อยมีปัญหา เพราะสุขภาพแข็งแรงแผลหายเร็ว ตรงข้ามกับผู้สูงอายุที่ทำได้ยากกว่าเพราะฟันจะติดแน่นกับกระดูก การหายของแผลก็จะช้ากว่าในเด็ก ข้อพิจารณาอีกประการหนึ่งที่สำคัญคือเรื่องอาการ ผู้ป่วยส่วนมากจะมาผ่าฟันคุดต่อเมื่อมีอาการซึ่งในขณะนั้นมักอยู่ในระหว่างการอักเสบ เป็นหนอง ปวด แถมยังอ้าปากได้น้อย ซึ่งทำให้การรักษายุ่งยากและมักเกิดปัญหาได้มากกว่าในผู้ป่วยที่ไม่มีอาการ ดังนั้นทางที่ดีจึงแนะนำให้จัดการเสียให้เรียบร้อยในภาวะปกติที่ไม่มีอาการและขณะร่างกายแข็งแรง ส่วนวันที่เหมาะสมก็ควรเลือกช่วงเวลาที่ไม่มีงานสำคัญเร่งด่วนหรือมีการสอบ เนื่องจากหลังการผ่าตัดอาจมีอาการปวดบวมอยู่หลายวัน

ฟันคุดเป็นเรื่องที่สามารถรักษาได้โดยไม่ยุ่งยาก หากผู้ป่วยเตรียมความพร้อม และมาพบทันตแพทย์ในเวลาที่เหมาะสม

ข้อมูลจาก http://www.pth.go.th/pthweb/dentalimpact01.htm งานทันตกรรม รพ.ปทุมธานี